Golden Sea

Kinh Tế Việt Nam Nhìn Từ Đại Dịch – Kinh Tế Việt Nam Trong Thập Niên 2020

Lao động dư thừa trong nông nghiệp còn rất lớn. Ảnh: H.P

Trong thập niên sắp tới, với tiền đề đại dịch có thể kéo dài hoặc tái phát, kinh tế Việt Nam sẽ phải phát triển với tốc độ chậm hơn dự kiến. Tuy nhiên, Việt Nam còn nhiều dư địa để tăng năng suất, phát triển với tốc độ cao hơn nhiều nước khác. Phần này sẽ bàn về các dư địa đó và nêu ra vài chiến lược cụ thể.

Chuyển dịch cơ cấu

Có hai mặt quan trọng cần chuyển dịch là cơ cấu lao động và cơ cấu doanh nghiệp.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Thứ nhất là về cơ cấu lao động.

Lao động dư thừa trong nông nghiệp còn rất lớn. Còn tới khoảng 35% lao động làm việc trong nông, lâm, ngư nghiệp (bảng 1) – là khu vực mà năng suất rất thấp.

Trong khi đó, công nghiệp hóa còn ở mức thấp (giá trị công nghiệp chế biến, chế tạo trong GDP mới khoảng 16,5% vào năm 2019), hơn nữa cơ cấu công nghiệp còn rất mỏng.

Xuất khẩu hàng công nghiệp của Việt Nam tăng rất nhanh nhưng càng xuất khẩu càng phụ thuộc vào sản phẩm trung gian nhập từ nước ngoài, nhất là từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Trong thời gian tới phải đẩy mạnh sản xuất thay thế những mặt hàng trung gian đang nhập khẩu.

Cùng với nỗ lực theo chiều sâu này, công nghiệp hóa cũng cần được đẩy mạnh theo diện rộng (tạo môi trường thông thoáng để doanh nghiệp trong và ngoài nước đầu tư vào những ngành công nghiệp mới), và kết quả là lao động dư thừa ở nông thôn, ở khu vực nông nghiệp sẽ dịch chuyển nhanh chóng sang khu vực công nghiệp, đưa năng suất toàn xã hội lên cao.

Hiện nay Việt Nam đang có thời cơ trước làn sóng đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mới do chiến tranh kinh tế Mỹ – Trung và dịch Covid-19 mang lại. Cần có chính sách định hướng và thu hút có chọn lọc dòng thác FDI mới để đẩy mạnh công nghiệp hóa(1), thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu lao động.

Tuy nhiên, như đã phân tích ở bài 1, trong tương lai vai trò của nông, ngư nghiệp sẽ ngày càng quan trọng. Việt Nam cần kết hợp nông, ngư nghiệp với công nghiệp. Công nghiệp góp phần hiện đại hóa nông, ngư nghiệp và liên kết hình thành các chuỗi cung ứng hàng công nghiệp chế biến nông, thủy sản.

Trong thời đại mới có những đặc tính như đã trình bày trong bài 1, nông thôn phải được chú trọng phát triển hơn, chuyển dịch lao động sang các ngành ngoài nông nghiệp nhưng tốc độ dịch chuyển từ nông thôn về đô thị sẽ không cao như trong tư duy phát triển cũ.

Thứ hai là về cơ cấu doanh nghiệp.

Khu vực phi chính thức (chủ yếu là kinh tế cá thể) còn chiếm tới 30% GDP (bảng 2). Đây là khu vực có năng suất rất thấp. Mặt khác, doanh nghiệp tư nhân (chiếm độ 10% GDP) cũng phần lớn là nhỏ bé, luôn ở vị trí bất lợi trong thị trường các yếu tố sản xuất như vốn, đất đai.

Theo Ohno et al. (2020), năng suất của khu vực ngoài nhà nước ở Việt Nam vào năm 2015 chỉ độ 30 triệu đồng trên một lao động, năng suất của khu vực kinh tế nhà nước và FDI là 200 triệu đồng.

Từ các nhận xét trên, ta thấy rất rõ rằng chỉ cần dịch chuyển lao động từ nông nghiệp sang công nghiệp, từ khu vực cá thể sang khu vực kinh tế hiện đại, có tổ chức ở quy mô lớn thì năng suất lao động của toàn xã hội sẽ tăng lên cao. Dư địa tăng năng suất qua tái phân bổ nguồn lao động là rất lớn.

 

https://goldensealogistics.com/